1537

هنر اسلامي گرايش نگارگري

نوآوري در تذهيب دوره قاجار

دوره قاجار به عنوان يكي از دوران هاي سياسي پرتنش در ايران، پيامدهاي زيادي را براي دنياي هنر آن زمان در پي داشت. ارتباط با غرب و در ادامه تاثيرپذيري هنرمندان از فضاي فكري و هنري آن ها، در هنر اين زمان تحولاتي را به وجود آورد كه اگرچه در عصر صفوي جرقه هاي آن زده شد ولي در اين دوره به شكل جدي تري عرض اندام كرد. در اين ميان هنر تذهيب نيز با اينكه پيرو قوانين سنت بود ولي از تغيير و حركت به سمت جلو باز نايستاد و به سمت نوآوري هايي رفت كه تا به حال هنر تذهيب از اين تجربه بهره جدي را نبرده است. برخي معتقدند كه تذهيب اين دوره تحول چنداني نداشته است. شايد بتوان گفت بروز چنين تفكري، به دليل عدم بررسي هاي جدي تر و تحقيق هاي لازم است. در اين رساله زمينه اي فراهم شد تا با بررسي منابع تصويري موجود در موزه ها و مطالب مكتوب در اين زمينه، اطلاعات لازم جمع آوري شود كه هم به نوعي به بيان نوآوري هاي تذهيب اين دوره پرداخته شود و هم براي علاقه مندان به هنر تذهيب منبع تحقيق مناسبي ارائه شده باشد. جامعه آماري اين رساله شامل اين منابع است: تصاوير قرآن و كتب ادبي موجود در كتابخانه كاخ گلستان، كتابخانه ملي، كتابخانه مجلس، كتاب رحل كه آثار برگزيده كتابخانه ها و موزه ها را در خود دارد، كتاب هنر خط و تذهيب قرآني اثر مارتين لينگز، كتاب مصحف قرآن اثر مرحوم نجفي، كتاب شاهكارهاي نگارگري و... . با توجه به منابع موجود روش تحقيق رساله به صورت توصيفي و تحقيقي انجام شده است. از نتايج به دست آمده از اين تحقيق مي توان ويژگي ها و نوآوري هاي تذهيب دوره قاجار را چنين برشمرد كه: بر خلاف تصوري كه در مورد هنر تذهيب عصر قاجار وجود دارد هنري پويا و خلاق است كه براي نوآوري گاهي جسورانه قيد و بندها را رها مي كند و به آفرينش هايي نوآورانه مي پردازد. تسلط رنگ طلايي، تركيب بندي هاي نو در عناصر تشكيل دهنده تذهيب، به كارگيري گل ها و برگ هاي درشت پيكر (بر خلاف آنچه كه در تذهيب ادوار گذشته وجود داشت و ريزه كاري جزو لاينفك تذهيب بود)، به كارگيري رنگ ها به صورت شفاف، حضور رنگ هايي مانند سبز با بالاترين درجه خلوص، صورتي، زرد و امثال آن از ويژگي هاي تذهيب اين دوره است.

اجراي يك اثر تذهيب با توجه به ويژگي هاي سبك تذهيب دوره قاجار

رجبي، محمدعلي

سعيدآبادي، سليمان

1393-94

167 ص.: جدول، مصور

كارشناسي ارشد