1485

نقاشي

مقايسه تحليلي كتاب آرايي و ديوارنگاري عهد صفوي (نمونه هاي موردي: كاخ هاي عالي قاپو و چهلستون)

نقاشي ديواري از هنرهاي شناسنامه دار فرهنگ و هنر سرزمين ايران محسوب مي شود كه علاوه بر دوره هاي پيش از تاريخ و تمدن هاي باستاني، نمونه هايي از آن در دوره ي تاريخي از جمله زمان هخامنشيان و ساسانيان بدست آمده است. نسخه هاي خطي نيز كتبي با نقاشي و تذهيب و تشعير و خط هستند. اين دو هنر از دوران كهن مورد استفاده ايرانيان بوده است. در دوران اسلامي در نقاشي ها، ترسيم پيكره ي انساني و واقع گرايي در نقاشي با توجه به آموزه هاي اسلام كنار گذاشته شد ولي شاهان و خلفا از نقاشي هايي با اين مضامين در درون كاخ هاي خود به صورت خصوصي استفاده مي نمودند، اين رابطه تا دوره صفوي ادامه داشت. دوره ي صفوي نقاشي ايراني گاهي با نقاشي غربي تلفيق مي شد و موضوعات واقع گرا بسيار مورد استفاده قرار مي گرفت، ويژگي نقاشي دوره صفوي، ظهور پيكره هاي انساني واقع گرا در مناظر مي باشد، موضوعي كه تا پيش از دوره صفوي، بويژه مكتب اصفهان، استفاده نمي شده است. عده اي بر اين گمان بوده اند كه ديوارنگاره هاي كاخ هاي چهلستون و عالي قاپو تصاوير بزرگ شده اي از نسخ خطي مصور دوره صفوي هستند و جزء اين تفاوت ديگري در اين آثار وجود ندارد. پژوهش حاضر با عنوان مقايسه تحليلي كتاب آرايي و ديوارنگاري عهد صفوي( نمونه هاي موردي: كاخ هاي عالي قاپو و چهلستون)، به بررسي نسخه هاي خطي مصورشده درعهد صفوي و نگاره هاي ديواري دربناهاي عالي قاپو و چهلستون از منظر موضوع، مواد و پيش زمينه انجام آن كارها پرداخته است. در بناهاي ياد شده، تاثيرات هنرمندان ديگر بلاد آن زمان و نيز هنر مخصوص دربار شاه عباس قابل مشاهده است. نسخه هاي خطي هم از اين دوره به بعد گاه به تنزل گراييده و براي همين منظور اين دوره خاص از هنر اين مرز و بوم انتخاب گرديده تا به مرور تاريخ پرداخته و نيز نحوه تاثيرات ديگر كشورها بر هنر آن زمان بررسي شود. بر همين اساس موضوع پژوهش در سه فصل كه عبارتند از: فصل اول مكاتب هنري دوره صفوي به ويژه نگاره هاي نسخ خطي مصور در قالب مكتب تبريز، قزوين و اصفهان، فصل دوم و سوم نقاشي هاي ديواري كاخ هاي چهلستون و عالي قاپو و نگاره هاي نسخ خطي در دوره صفوي مورد تحليل قرار گرفته است. اهدافي كه در اين پژوهش مورد توجه بوده عبارتند از: شناسايي نسخه هاي مصور شده و بررسي آن ها در دوره صفوي، تحليل نقاشي هاي ديواري دوره صفوي، كنار هم قرار دادن نقاشي هاي ديواري و نسخ خطي مصورآن دوره و تاثيرات متقابل آنها و ناب بودن سبك نقاشي دوره صفوي و آشنايي هنرمندان ايراني با سبك هاي هنري كشورهاي اروپايي و شرقي. در اين پژوهش از روش هاي كتابخانه اي، سير تاريخي و ميداني استفاده شده است. عمده ترين نتايج پژوهش عبارتند از: وجود تفاوت هاي آشكار در بين نقاشي هاي ديواري كاخ هاي چهلستون و عالي قاپو با نگاره هاي نسخ خطي مصور در كنار شباهت هاي بسيار بين آثار، به صورتي كه موضوعات در ديوارنگاره ها آهسته آهسته از مضامين ادبي و مذهبي فاصله گرفته و موضوعات بزم، شادماني و تقليد آثار غربي در ديوارنگاره ها ديده مي شود. تغيير تدريجي پوشش در ديوارنگاره ها نسبت به نسخ خطي مصور كه لباس هاي دوره صفوي، همراه با شال و دستار در نگاره هاي نسخ خطي مصور بوده به لباس هاي غربي و كلاه هاي لبه دار كه از تكنيك هاي نقاشي غربي، از جمله سايه روشن در ترسيم آنها استفاده شده است. تأكيد بر پيكره انساني و نمايش جزئيات آن و حركت به سمت واقع گرايي پيكره انساني در ديوارنگاره ها و استفاده از روش هاي غربي در نقاشي، خصوصا عمق نمايي در تابلوها ديده مي شود.

دل نوشته هاي رنگ در بستر فرم

عطار زاده، عبدالكريم

عسگري، كيوان

1391

189 ص.: مصور

Analytical Comparison between Book Layout and Fresco in Safavid Era (with Samples of Aalighapoo and Chehelsotun Palace)

Manuscripts , Murals , Aliqapu , Chehelsotoon , Miniature , Iran true feresco

3436

Written by the Heart of Colors on the Doss of Form

كارشناسي ارشد

3435