1390

سينما

سينماي ايران در طول تاريخ خود، همواره از فقر نظريات بومي و اصيل پيرامون ماهيت سينما و نسبت آن با مختصات فرهنگي – ديني كشور رنج برده است. «سيد مرتضي آويني» يكي از معدود افرادي است كه در سال‌هاي پس از انقلاب اسلامي، به تفكر درباره‌ي ذات و چيستي سينما پرداخته، و بر همين اساس مقالات متعددي نوشته كه در قالب مجموعه كتابهايي با عنوان «آينه جادو» به چاپ رسيده است. آويني به عنوان يك مسلمان بنيادگرا، در مقالات خود مي‌كوشد تا پاسخي براي اين سوال بيابد كه آيا هنرمند دين‌گراي امروز مي‌تواند براي تسخير جوهره‌ي سينما، كه ذات و ماهيتي غربي داشته و در راستاي سمت و سوي كلي تمدن غرب عمل مي كند راهي بيابد؟ آويني معتقد است كه جريان اصلي سينماي امروز جهان همچون ديگر ابعاد تمدن غربي، در جهت ماده‌گرايي و باور به انحصار عالم در «ماده» عمل مي‌كند، و آنچه عملكرد هنرمند مسلمان را از اين رويكرد كلي متمايز مي‌سازد، «نگاه مومنانه» در جهان‌بيني اثر است. در ديدگاه آويني، فيلم ديني الزاماً به آن معنا نيست كه يك مفهوم صريح و مشخص ديني دستمايه‌ي داستان‌پردازي قرار گرفته باشد، بلكه هر داستاني كه به دست هنرمند مومن خلق مي‌شود، حائز «نگاه مومنانه» بوده و ذيل سينماي ديني قرار مي‌گيرد. در اين رويكرد، نگاه مومنانه عبارت از آن است كه هنرمند ضمن مخاطبه با «فطرت» تماشاگر خود، او را به جهاني ماوراء عالم ماده متوجه و مذكر سازد. در چنين شرايطي، فيلمساز بستري را فراهم مي‌سازد تا مخاطب دچار «تجربه‌هاي ترانس فيزيكال» گردد، و به جاي عالم مادي تصوير شده به دست هنرمند غربي، به ماوراء ماده نظر كند. آويني در مقاله‌ي بلندي تحت عنوان «عالم هيچكاك»، از آلفرد هيچكاك، فيلمساز برجسته‌ي سينماي آمريكا به عنوان نمونه‌ي مطلوب در تجلي اين نظريه نام مي برد، كه با استفاده از 4 عنصر «داستان‌گويي به شيوه‌ي كهن»، «اخلاق‌گرايي سنتي»، «رقم خوردن سرنوشت منصفانه‌ي شخصيتها به دست اراده‌اي برتر» و «استفاده از عامل تصادف در جهت افشاء حقيقت» مخاطب خويش را در معرض تجربه‌هاي ترانس فيزيكال قرار مي‌دهد. پرسش اصلي پژوهش حاضر اين است كه هر يك از عناصر ياد شده چگونه در دل درام‌هاي هيچكاك عمل مي‌كنند، و چه تاثير ترانس فيزيكالي بر مخاطب خود بر جاي مي‌گذارند. در نگارش اين پايان‌نامه از روش توصيفي-تحليلي استفاده شده، و با تطبيق دادن عناصر 4 گانه‌ي مورد نظر آويني بر روي مشهورترين فيلمهاي كارنامه‌ي آلفرد هيچكاك، تلاش شده تا نگاهي نو به مسئله‌ي سينماي ديني و نسبت هنرمند مسلمان با سينما ارائه گردد.

شهبازي، رامتين

عسگري‌كيا، فرشاد

1399

145 ص.

An Analysis of Alfred Hitchcock's Movies on the basis of Trans-Physical theory and "The Mystery World" of Sayyed Morteza Avini

1/1/1900 12:00:00 AM

Religious Movie , the Mystery World , Trans Physic , Alfred Hitchcock , Sayyed Morteza Avini , Materialism , Semantics

كارشناسي ارشد