1358

زبان و ادبيات فارسي گرايش ادبيات پايداري

يكي از مهم‌ترين مسائلي كه همواره ذهن بشر را به خود مشغول كرده است، مسئلۀ زمان است. زمان، هم‌چنين يكي از مهم‌ترين مؤلفه‌هاي روايتگري است كه با معيار قرار دادن آن مي‌توان اثر و صاحب اثر را به خوبي سنجيد. اين مؤلفه در موقعيت جنگ بيش از هر موقعيت ديگري خود را نمايان مي‌كند. در اين پژوهش به بررسي مؤلفۀ زمان در چهار اثر روايي پرداخته شده است كه همۀ آن‌ها از آثار جنگ هستند. دو اثر، خارجي و مربوط به جنگ جهاني و دو اثر، داخلي و مربوط به جنگ تحميلي عراق عليه ايران هستند. هرچند مقايسۀ اين چهار اثر با توجه به ديدگاه كلي و فرهنگ عمومي كشورهايشان نسبت به پديدۀ جنگ كار سهلي نيست اما مي‌تواند دستاوردهاي خوبي داشته باشد و ادبيات دفاع‌مقدس ايران را به ادبيات جنگ جهان نزديك سازد. رمان عقرب روي پله‌هاي راه‌آهن انديمشك روايتگر ذهن سربازي است كه در حال برگشت از انديمشك و از دورۀ سربازي به خانه‌اش در تهران است، اما با وجود كشته شدن دوستش هنوز با او زندگي مي‌كند و همراه او است. رمان يزله در غبار روايتگر زندگي مردم يكي از شهرهاي جنوبي كشورمان است كه بمباران سهمگيني را تجربه كرده‌اند و با وجود اتمام جنگ هنوز به زندگي عادي بازنگشته‌اند. رمان سلاخ‌خانۀ شمارۀ پنج، زندگي سربازي آمريكايي را روايت مي‌كند كه پس از جنگ ادعا دارد ساكنان سيارۀ ديگري او را به سرزمين خود برده‌اند و ابعاد جديدي از زمان را به او نشان داده‌اند. رمان خانم دلوي نيز داستان يك روز از زندگي خانم دلوي را روايت مي‌كند كه پس از جنگ در لندن رخ مي‌دهد. تحليل اين آثار در كنار هم و خارج از تعصبات ملي و مذهبي و با ديدگاهي صرفاً پژوهشي و دانشگاهي، باعث مي‌شود ادبيات جنگ ايران در سطوح جهاني ديده شده و به معيارهاي ادبيات جهان نزديك شود تا ديدگاه همگان نسبت به دفاع از ميهن تغيير يابد و در نتيجه آرمان‌هاي دفاع‌مقدس گسترش يابد. علاوه بر اين، با كنار گذاشته شدن ديدگاه‌هاي متعصبانه و دوري از خاطره‌نويسي‌هاي صرف، آثار درخشاني در حوزۀ ادبيات داستاني تأليف شود. چنان كه هر دو اثر ايراني كه در اين پژوهش بررسي شده‌اند از نمونه‌هاي درخشان ادبيات جنگ داخلي هستند كه با تمركز به بحث زمان در روايت، داستاني نو را پديد آورده‌اند. اين كار ذهن مخاطب را در موقعيت جنگ قرار داده و باعث مي‌شود همذات‌پنداري بيشتري با شخصيت‌هاي كتاب داشته باشد. نمونه‌هاي خارجي اين پژوهش نيز تمركز بر زمان را دارند اما به جرئت مي‌توان گفت كه نمونه‌هاي ايراني موفق‌تر عمل كرده‌ اند. كليدواژه‌ها: ادبيات داستاني جنگ، روايت، روايتگري، زمان پريشي.

غلامرضايي، محمد

مولودي، فؤاد

1399

154ص.: جدول

Analysis the impact of war space on the diachronism of the “Yazle dar ghobar” Ali Salehi, “Aghrab rooye pelle haye rah ahane andimeshk” Hossein Mortezaeian Abkenar, “Mrs Dalloway” Virginia Woolf, “Sloughterhouse-Five” Kurt Vonnegut

1/1/1900 12:00:00 AM

War Fiction Literature , Narrative , Narration , Time Narrative , Anachrony

3081

كارشناسي ارشد

3080