1353

صنايع دستي گرايش پژوهشي هنرهاي سنتي

مطالعه تطبيقي شيوه انسان‌نگاري و چهره‌‌پردازي در مكاتب نگارگري تبريز و اصفهان دوره صفوي (با تكيه بر نگاره‌هاي سلطان محمد و معين مصور)

مكتب تبريز صفوي( 907 ﻫ .ق)و نيز حدود هفتاد‌و‌هفت سالِ بعد، مكتب اصفهان( 984 ﻫ .ق) از جمله مكاتبي هستند كه در هركدام به‌گونه‌اي خاص قدرت هنري نگارگري جلوه يافت؛ با پيشينه‌ي قوي‌اي كه اين هنر داشت، در مكتب اصفهان هيئت انسان، برجسته و عناصر ديگر در تصويرپردازي كمرنگ و بي‌مايه مي‌گردند. با ‌توجه به چنين تحولات بنيادي، شناسايي شيوه طراحي پيكر انسان، شناخت عناصر و كيفياتي كه هنرمندان در دو مكتب تبريز صفوي و اصفهان پياده كردند و بررسي علت چنين تمهيداتي در طراحي؛ ضروري و پراهميت مي‌نمود. بدين جهت براي توصيف و تحليلِ وجوه تشابه و تمايز انسان‌نگاري، چهار اثر از سلطان‌محمد كه شيوه بهزاد را در مكتب تبريز صفوي تكامل مي‌دهد و نيز چهار اثر از معين‌مصور كه شاگرد رضا‌عباسي در مكتب اصفهان است، انتخاب شدند و مواردي نظير طراحي حالت و حركت در پيكر انسان و چهره، تركيب‌بندي، تناسبات اندام و تضاد مورد مطالعه قرار گرفتند. مختصر نتايج پژوهش اين بودكه هر دو هنرمند از طريق نوع طراحي حالت و حركتِ پيكرها حال و هواي موضوعي و مفهومي داستان را بازنمايي كرده بودند؛ در مجالس نگارگريِ سلطان‌محمد، محوريتِ بيان حالت بر روي تعدد پيكرها استوار و نيز طراحيِ حالت‌هايي نظير جواني و يا پختگي در تك‌نگاره‌هايش از طريق نوع فضاسازي و تغيير در تناسبات اندام ميسر شده بودند نه با چهره‌پردازي. در مكتب اصفهان كم شدن تعداد پيكرها، حذف و يا كمرنگ شدن روابطشان با يكديگر و نيز با فضا، چالش‌هايي براي تصويرگري بودند، اين نقيصه در تك‌نگاره‌هاي معين‌مصور از طريق كيفيت‌هاي مختلفِ خط مرتفع و طراحي حالت معطوف به عنصر خط مي‌گردد؛ كه در تك‌نگار‌ه‌هايي كه به تنهايي از عنصر خط بهره‌گرفته، بيان حالت نيز به سمت طراحي خصلت، صفت و شخصيت سوق پيدا كرده است. به بيان ديگر حالت و تحرك كه اصلي اساسي در پيكرنگاري مكتب تبريز صفوي مي‌باشد، در مكتب اصفهان در اثر قلمو و خطوط نهاده و تمامي عناصر بصري نظير: نور، سايه، كنتراست، حجم، بافت، جنس و وزن به تنهايي با كيفيات مختلف"خط" طراحي و اجرا شده‌اند. كليد واژه‌ها: مكتب تبريز، مكتب اصفهان، انسان‌نگاري، چهره‌پردازي، سلطان محمد، معين مصور

تصويرگري داستاني از گلستان سعدي

عصمتي، حسين

عصمتي، حسين

1398

153ص.: مصور، جدول

2/3/2020 12:00:00 AM

Comparative Study of Portraiture Method in Tabriz and Isfahan Painting Schools in Safavid Era (According to the Works of Sultan Mohammad and Mo'en Mosavver)

Tabriz Painting School , Isfahan Painting School , Portraiture , face drawing , Soltan Mohammad , Moeen Mosavvar

Fictional illustration of the Gulistan of Saadi

كارشناسي ارشد