1315

هنر اسلامي گرايش هنر و صنايع فلز

تجلي هنرهاي سنتي در ساخت و تزيين ابزار طبابت در دوران اسلامي (با تاكيد بر نمونه‌هاي موجود در موزه‌هاي تهران)

ابزار طبابت از نخستين ابزاري است كه آدمي براي رهايي از درد، به ساخت آن اقدام كرد و طبابت از كهن ترين آموخته هاي بشري است كه به واسطه آزمون و خطا و انتقال يافته هاي دانشمندان اين حوزه رو به پيشرفت گذارده است. با نگاهي به ابزار طبابت دوره پيش از اسلام و دوره هاي اسلامي آشكار مي‌شود كه بسياري از اين ابزار در عين سادگي از زيبايي فرم و گاه نقش هاي مختلف بهره برده اند. پژوهش حاضر سعي در پاسخ گويي به اين دو سوال داشته كه: بهره گيري از هنر و تزئين در ابزار طب سنتي با چه رويكرد و اهدافي انجام مي شده و ديگر اين كه آيا مي توان بر اساس فرم و نقش موجود در ابزار طب در نمونه هاي موجود، الگوي تزئيني-كاربردي مطابق روز طراحي كرد؟ هدف از اين پژوهش شناخت همگامي و همراهي هنرهاي سنتي و ابزار آلات طبي گذشته و احياي مجدد آن ها است. اين پژوهش در راستاي پيشبرد اهداف آن از نوع بنيادي- كاربردي است. براي جمع آوري مدارك و مستندات مربوط؛ با تكيه بر مشاهدات ميداني در ابزار طبابت موجود در موزه هاي تهران و مطالعات كتابخانه اي، نخست ابزاري كه مستقيما با طب ايراني اسلامي در ارتباط بوده، شناسايي و سپس به لحاظ تكنيك هاي هنري و جنبه هاي زيباشناختي مورد بررسي و تحليل قرار داده شدند. بر اساس نتايج و اطلاعات به دست آمده، ميان آثار موجود مشتركاتي مشاهده گرديد، كه بيشترين آمار مربوط به آثار جراحي، گياه درماني و داروسازي است. برخي از اين ابزار كه جنبه¬هاي كاربردي ديگري نيز داشتند مانند: انواع عودسوزها و بخوردان ها از تكنيك هاي هنري شاخص تري برخوردار هستند. به نظر مي‌رسد طرح و نقش حك شده بر آثار طبابت به لحاظ تعامل روحي كاربران آن جنبه روان درماني داشته و به كاربر احساس آرامش مي دادند. همچنين الگوهاي تزئيني در برخي ابزار طبابت، مانند مشبك كاري و حكاكي كه به لحاظ استانداردهاي علمي ضرر و زياني براي كاربران ندارند مطالعه و بررسي شد. با ساخت تعدادي ابزار طبابت هنري و با تنظيم پرسشنامه و تكميل آن از سوي كاربران؛ قابليت طراحي هنري در ساخت تجهيزات و ابزار پزشكي مورد ارزيابي قرار گرفت. با توجه به پاسخ هاي دريافت شده از سوي كاربران، حس زيبايي توام با آرامش و كاهش استرس در كاربران مشاهده شد.

ساخت سه نمونه ابزار با تلفيقي از تكنيك‌هاي هنر فلزكاري

عطار زاده، عبدالكريم

اربابي، سميه

1397

199ص.: مصور (بخشي رنگي)، جدول، نمودار

1/1/1900 12:00:00 AM

Manifestation of traditional art in design and decoration of medicine instruments in Islamic periods (with emphasis on exsisting sample in Tehrans museums)

Traditional medicine of iran , Traditional medical instruments , engraved instruments of medicine , Decorating the instruments of medicine

Making three samples of tools with a combination of metalworking techniques

كارشناسي ارشد