1273

ادبيات نمايشي

در ادوار مختلف تاريخي افراد بسياري بوده‌اند كه بنا به دلايل مختلف خود خواسته يا به اجبار تن به مهاجرت داده‌اند. اما بحث مهاجرت در دنياي معاصر به واسطه وسايل ارتباطي و جابجايي آسان بسيار بيشتر گرديده كه به دنبال اين مهاجرت ها شمار زيادي از نويسندگان و هنرمندان و روشنفكران نيز مهاجرت نموده‌اند. آثاري كه اين هنرمندان در غربت خلق كردند داراي ويژگي‌هاي مشتركي است كه به تدريج باعث به وجود آمدن ژانر جديدي در ادبيات كه با عناوين مختلف از جمله ادبيات مهاجرت، ادبيات تبعيد، ادبيات دياسپورا و... مطرح گرديد. از طرفي با توجه به اينكه امروزه نظريه هاي روانكاوي لاكان در بسياري از رشته هاي فلسفي، ادبي و هنري نفوذ كرده، در اين پژوهش تلاش بر اين است كه بتوان مولفه هاي مشترك در ادبيات نمايشي مهاجرت را از منظر نظريات روانكاوانه لاكان (امر خيالي، امر نمادين، امر واقع) بررسي نمود. براي اين منظور نيز سه اثر نمايشي مرغ سحر(سپيده خسروجاه)، كافه مك اَدم(محمود استاد محمد) و مهمان چند روزه (محسن يلفاني) انتخاب شده است. زيرا هر سه نمايشنامه يا با مضمون مهاجرت (كافه مك ادم و مرغ سحر) و يا توسط نويسنده اي كه سالها در تبعيد بسر برده (مهمان چند روزه) به رشته تحرير درآمده است. اين پژوهش به روش كتابخانه اي و توصيفي، تحليلي صورت پذيرفته است. در پايان، بعد از بررسي مولفه هاي تكرار شونده در اين سه نمايشنامه به تفسير آن با چهارچوب نظريات روانكاوي لاكان پرداخته و به اين نتيجه گيري دست يافت كه مولفه هاي موجود در ادبيات نمايشي مهاجرت شخصيت هاي نمايشنامه را همانند كودك در مرحله آئينگي لكان از امر خيالي(سرزمين مادري) به ساحت نمادين، (سرزمين نشانه ها) وارد مي كند. اين شخصيتها، مهاجراني آواره هستند كه براي پذيرفته شدن از سمت كشور ميزبان و جلوگيري از اخته شدن، مستلزم پذيرش قوانين جديد مي باشند. دوري از يكپارچگي با سرزمين مادري آنها را دچار فقدان مي كند كه اين فقدان هميشگي است به همين جهت شخصيت ها در ادبيات نمايشي مهاجرت مانند كودك شوق بازگشت به سرزمين مادري (دوان كودكي) را با ماندن در اجتماع خيالي براي خود متصور هستند.از طرفي با انتخاب نمايشنامه مهمان چند روزه (يلفاني) و بررسي آن با مولفه هاي روانكاوي لكان به اين نتيجه گيري دست يافت كه با تغيير نظام فرهنگي يك جامعه ممكن است سرزمين مادري از امر خيالي به ساحت نمادين تبديل شده و بدون مهاجرت دياسپورايي منجر به آوارگي فرد در سرزمين مادري خود شود. واژه‌هاي كليدي: نقد ادبي، نظريه ژاك لاكان، ادبيات مهاجرت، دياسپورا، سپيده خسروجاه، محمود استاد محمد، محسن يلفاني

رفيق نصرتي

1397

163ص.: جدول

Research on components of migration theatrical literature from the Lacan’s psychology point of view (imaginary, symbolic and real act) in screenplay’s of morning bird (Sepideh Khosrowjah), macadam café (mahmod ostad mohammad) few days guest (Mohsen Yalfuny)

1/1/1900 12:00:00 AM

Literary Criticism , Jacques Lacan's Theory , Migration Literature , Diaspora , Sepideh Khosrowjah , mahmod ostad mohammad , Mohsen Yalfuny

كارشناسي ارشد