1257

ادبيات نمايشي

تحليل وضعيت و عناصر پست‌مدرن در نمايشنامه‌هاي مارتين مك‌دونا با تكيه بر آراي دريدا

مارتين مك‌دونا يكي از نمايشنامه‌نويسان بحث برانگيز اين دوران است. سبك و سياق نوشتاري وي و استقبال از آثارش او را در رديف افرادي مي‌نشاند كه قابليت واكاوي آثارشان را از جنبه‌هاي مختلف داراست. جهان نمايشي مك‌دونا كه برگرفته از تجربيات ايرلندِ مستعمراتي، در كنار خلق وخوي شخصيتي اوست، به دلايلي همچون نمايش بي‌پرده‌ي خشونت، استفاده از الفاظ تند، تحقير اقليت‌ها يا نژادها و بازي‌هاي زباني در آثارش طرفداران و منتقدان سرسختي دارد. دوران شكوفايي پست‌مدرنيسم كه بيانيه‌اي عليه ژرف‌نگري دوران مدرن و فراروايت‌هاست در كنار انديشه‌هاي ژاك دريدا كه با نقد متافيزيك حضور به جابجائي ارزش‌هاي سنتي انسان‌ساخته مي‌پرداخت، كم‌كم گسترش يافت و اين انديشه‌ها كه بيشتر در حوزه‌ي متن و واسازي تقابل گفتار- نوشتار بود آرام‌آرام مايه‌هاي نقد و نقادي، ديدن از زواياي ديگر و فهم معناي متفاوت و حتي متناقض از آنچه مورد نظر خالق/نويسنده اثر است را در بسياري از آثار هنري از جمله هنر نمايش فراهم كرد تا جايي كه مي‌توان گفت آثار نمايشي مارتين مك‌دونا نمونه خوبي از اين نظر است. اين پژوهش به شيوه‌اي كيفي و به صورت توصيفي-تحليلي با استفاده از منابع كتابخانه‌اي و بهره‌گيري از داده‌هاي اينترنتي انجام مي‌گيرد. به دليل تعداد زياد نمايشنامه‌هاي مك‌دونا؛ براي بازنمايي ويژگي‌هاي پست‌مدرن در نمايشنامه‌هاي مك‌دونا با رويكرد به آراي دريدا به‌ويژه واسازي، تنها سه نمايشنامه‌ي «ملكه‌ زيبايي لي‌نِين»، «مراسم قطع دست در اسپوكن» و «مأمورهاي اعدام» مورد بررسي و واكاوي قرار مي‌گيرد. مهم‌ترين پرسش پژوهش اين است كه چرا و چگونه با رويكرد به انديشه‌هاي دريدا به‌ويژه واسازي، مي‌توان به برتري نوشتار بر گفتار رسيد؟ و در ادامه با رويكرد به اين انديشه‌ها، چگونه مي‌توان وضعيت و ويژگي‌هاي پست‌مدرن را در سه نمايشنامه‌ي مذكور بازنمائي كرد. هدف كلي پژوهش اثبات اين است كه آثار نمايشي مك‌دونا را با تكيه بر آراي دريدا مي‌توان در رديف آثار پست‌مدرن جاي داد. پس از بحث و بررسي‌هاي پژوهشي درمي‌يابيم كه در سه‌ نمايشنامه‌ي مذكور جداي از ساير نمايشنامه‌هاي مك‌دونا؛ كه در فاصله‌ي بيست‌سال نمايشنامه‌نويسي او پديد آمده‌اند، مي‌توان برآيند مهم‌ترين ويژگي‌ها و موتيف‌هاي آثار نمايشي مك‌دونا را بازيافت؛ ويژگي‌هايي پست‌مدرن همچون: تحقير و تبعيض اقليت‌ها، اقتدار زدايي از انسان، عدم قطعيت يا لرزش در معنا، استفاده‌ي همزمان طنز و تراژدي، هجو و پايان مبهم و تلخ. مك‌دونا با هوشمندي و نوآوري و استفاده از بازي‌هاي زباني و گفتاري ويژه‌ي خود، نوعي از گفتگو ميان شخصيت‌هاي نمايشنامه‌اش به جريان مي‌اندازد كه از آن مي‌توان به گفتگوي غيرخطي تعبيركرد كه موجب بيگانه‌سازي مخاطب از اثر مي‌شود و او را در مقام مخاطبي نقاد و كاوشگر مي‌نشاند. او از اين جنبه‌ي نوآورانه به عنوان موتيف خود در دو نمايشنامه‌ي «مراسم قطع دست در اسپوكن» و «مأمورهاي اعدام» بسيار بهره مي‌برد. كليدواژه: مك‌دونا، پست‌مدرن، دريدا، واسازي، خشونت

ديوار

ماسوري، شگوفه

معافي غفاري، فرزاد

1398

158ص.

1/1/1900 12:00:00 AM

Analysis of Postmodern Status and Elements in Martin McDonagh Plays Based on Derrida's Votes

McDonagh , Postmodern , Derrida , Deconstruction , Violence

Wall

كارشناسي ارشد