1208

سينما

مطالعه انتقادي سازوكار بازنمايي مفهوم ملت در سينماي ايران دهه 60

پژوهش حاضر به چيستي هويت ملي و نحوه برساخته شدن آن در سينماي ايران ميپردازد. ميدانيم كه سازوكارهاي متفاوتي در برساخته شدن هويت ملي دست به دست هم ميدهند اما اينجا، مهمترين مساله نقش رسانه و خصوصا سينما در تشكيل اين مفهوم است. نقشي كه ماهيتي دو سويه دارد، بدين معنا كه هم از طرفي هويت موجود در جامعه، بر نحوه بازنمايي آن در سينما تاثير ميگذارد و هم از طرف ديگر سازوكار بازنماييِ هويت در سينما، نقشي كليدي در برساختن مفهوم ملت در جامعه ايفا ميكند. پژوهش براي پرداختن به اين مفهوم به سراغ دهه شصت به عنوان يكي از بحراني ترين برهه هاي سياسي و اجتماعي ايران ميرود تا با واكاوي سينماي اين دوره رويكردهاي متفاوتي كه فيلم ها براي پرداختن به مساله هويت و هويت ملي اختيار كرده اند را بيابد و با ديدگاهي انتقادي به اين رويكردها نگاه كند. نظريه بنيادي پژوهش نظريات اسلاووي ژيژك فيلسوف اسلوونيايي در باب ايدئولوژي و نحوه شكل گيري سوژه ذيل ايدئولوژي است. اين نظريه با ديدگاهي انتقادي، به هويت و هويت گيري فرد پرداخته و با رهگيري شيوه هاي متفاوتي كه فرد از طريق آن به تشكيل هويت خود و ديگري دست ميزند، به مساله شكل گيري سوژه ميپردازد. داده هاي اين پژوهش از طريق مطالعه اسنادي، كتابخانه اي و مشاهده اي گردآوري شده اند و ازين طريق به توصيف و تحليل 24 فيلم انتخاب شده از دهه شصت پرداخته شده است. براي تحليل فيلم ها، روش نشانه شناسي به كار برده شده است و از اين طريق فيلم ها به چند دسته كلي تقسيم شده اند. پژوهش نشان ميدهد دسته اول آنهايي هستند كه خودي را يكدست انگاشته و آن را در مقابلِ ديگريِ يكپارچه، گذارده اند و و در نهايت، اين برساختن تقابل هاي دوتايي به نوعي تك صدايي منجر شده است. و دسته دوم آنهايي كه خودي و ديگري يكپارچه را در هم شكستند. اين گروه خود به دو شكل بروز يافته است. يكي آنهايي كه در نهايت به همگرايي رسيده اند و ديگري آنهايي كه به واگرايي و از خود بيگانگي فرد منجر شده اند. كلمات كليدي: سينماي ايران- هويت ملي - ملت سازي- ايدئولوژي – نشانه شناسي

كنجِ شوشتري

روحاني، علي

1398

148ص.

1/1/1900 12:00:00 AM

Mechanisms of representation of the Nation in Iranian cinema since 1980 to 1991: A critical analysis

Iranian cinema , national identity , nation-building , ideology , semiotics

Konje Shooshtari

كارشناسي ارشد