1146

هنر اسلامي گرايش سفال

تبيين ويژگي هاي خلاقانه و نوآوري در وجه كاربردي سفالينه هاي عصر ساماني

هنرمندان ايراني با تلفيق ايده ها و افكار ناشي از دين اسلام و اعصار تاريخي به ويژه ساسانيان، در فرآيند ساختار هنري خود به مفاهيم ارزشمندي دست يافتند. همزمان با جريانات سياسي، اجتماعي، فرهنگي و حمايت حاكمان ساماني از هنر و هنرمندان، سفالگري نيز در كنار ديگر هنرها رونق تازه اي يافت و به اوج شكوفايي خود رسيد. لذا اهداف اصلي اين پژوهش در دو بخش تدوين گرديد، در هدف بنيادي به تحليل و تبيين ويژگي هاي نوآورانه در طراحي و ساخت سفالينه هاي كاربردي عصر ساماني پرداخته شد و هدف كاربردي استفاده از اين مؤلفه ها جهت طراحي و ساخت نمونه هاي سفالين كاربردي متناسب با عصر حاضر ميبود. روش انجام پژوهش بر اساس هدف، توصيفي ـ تاريخي و تحليل محتواست و در گردآوري داده ها از روش كتابخانه اي و مشاهده نمونه هاي موجود بهره برده شد. نمونه هاي آماري اين پژوهش از موزه هاي مطرح تهران (ملي ايران (بخش دوران اسلامي)، رضاعباسي، آبگينه و سفالينه) برگزيده شدند. با توجه به اينكه هدف هنر سنتي، بيان كاربرد و معناي وجودي هنر است لذا تعريف خلاقيت و نوآوري با مطالعه ي آثار متقدم امكانپذير خواهد بود. بنابراين ضمن تحليل ساختاري هر نقش، بررسي محتوا، مضامين و تأثيرپذيري از نقوش ماقبل اسلام كه همگي بخشي از عوامل مؤثر خلاقيت و نوآوري مي باشند، شرح داده شد و در مسير بررسي مؤلفه هاي خلاقيت و نوآوري در اين آثار به سه نكته مهم (دانش فني، سواد بصري هنرمند و معنا و مفهوم نقوش روي آثار) اشاره شد و جهت سهولت در تبيين اين مؤلفه ها، نقوش به كاررفته در سفالينه هاي اين عصر به سه بخش (سفالينه با نقش كتيبه اي، سفالينه با نقش جاندار (انساني، حيواني و گياهي) و سفالينه با نقش هندسي) دسته بندي شدند. نتايج پژوهش نشان داد از جمله ويژگي هاي بارز و مؤثر در تجلي خلاقيت ظروف سفالي دوران ساماني حمايت حاكمان وقت، فضاي باز فكري و شرايط اجتماعي بود كه باعث بروز و تنوع سفالينه هاي نوآورانه موسوم به ظروف منقوش گلاب هاي با تركيب بندي هاي متنوع و بديع، نگاه تجريدي ـ تزييني خلاق هنرمند شد و از جمله ويژگي هاي مهم ديگر جنبه ي كاربردي آثار در كنار جنبه ي تزييني آنها و در ارتباط با مبدأ اعلي بودن كه رابط بين شيوه هاي تصويرنگاري دوره باستان و دوره اسلامي بود. هنرمندان ايراني با تلفيق ايدهها و افكار ناشي از دين اسلام و اعصار تاريخي بهويژه ساسانيان، در فرآيند ساختار هنري خود به مفاهيم ارزشمندي دست يافتند. همزمان با جريانات سياسي، اجتماعي، فرهنگي و حمايت حاكمان ساماني از هنر و هنرمندان، سفالگري نيز در كنار ديگر هنرها رونق تازهاي يافت و به اوج شكوفايي خود رسيد. لذا اهداف اصلي اين پژوهش در دو بخش تدوين گرديد، در هدف بنيادي به تحليل و تبيين ويژگيهاي نوآورانه در طراحي و ساخت سفالينههاي كاربردي عصر ساماني پرداخته شد و هدف كاربردي استفاده از اين مؤلفهها جهت طراحي و ساخت نمونههاي سفالين كاربردي متناسب با عصر حاضر ميبود. روش انجام پژوهش بر اساس هدف، توصيفي ـ تاريخي و تحليل محتواست و در گردآوري دادهها از روش كتابخانهاي و مشاهده نمونههاي موجود بهره برده شد. نمونههاي آماري اين پژوهش از موزههاي مطرح تهران (ملي ايران (بخش دوران اسلامي)، رضاعباسي، آبگينه و سفالينه) برگزيده شدند. با توجه به اينكه هدف هنرسنتي، بيان كاربرد و معناي وجودي هنر است لذا تعريف خلاقيت و نوآوري با مطالعهي آثار متقدم امكانپذير خواهد بود. بنابراين ضمن تحليل ساختاري هر نقش، بررسي محتوا، مضامين و تأثيرپذيري از نقوش ماقبل اسلام كه همگي بخشي از عوامل مؤثر خلاقيت و نوآوري ميباشند، شرح داده شد و در مسير بررسي مؤلفههاي خلاقيت و نوآوري در اين آثار به سه نكته مهم (دانش فني، سواد بصري هنرمند و معنا و مفهوم نقوش روي آثار) اشاره شد و جهت سهولت در تبيين اين مؤلفهها، نقوش بهكاررفته در سفالينههاي اين عصر به سه بخش (سفالينه با نقش كتيبه اي، سفالينه با نقش جاندار (انساني، حيواني و گياهي) و سفالينه با نقش هندسي) دسته بندي شدند. نتايج پژوهش نشان داد از جمله ويژگيهاي بارز و مؤثر در تجلي خلاقيت ظروف سفالي دوران ساماني حمايت حاكمان وقت، فضاي باز فكري و شرايط اجتماعي بود كه باعث بروز و تنوع سفالينههاي نوآورانه موسوم به ظروف منقوش گلابهاي با تركيببندي هاي متنوع و بديع، نگاه تجريدي ـ تزييني خلاق هنرمند شد و از جمله ويژگيهاي مهم ديگر جنبهي كاربردي آثار در كنار جنبه ي تزييني آنها و در ارتباط با مبدأ اعلي بودن كه رابط بين شيوه هاي تصويرنگاري دوره باستان و دوره اسلامي بود.

طراحي و ساخت چند نمونه سفالينه هاي كاربردي معاصر با معيارهاي نوآورانه برگرفته از نمونه هاي ساماني

هوشيار، مهران

1397

260ص.: مصور (بخشي رنگي)

1/1/1900 12:00:00 AM

Explaining featureCreative and innovative in the practical sense Samanid period pottery

Creativity , Innovation , Functional potteries , Samanians , Neyshabour , Slip , Painted

2610

Design and manufacture of several examples of contemporary applied pottery with innovative criteria derived from

كارشناسي ارشد

2609