1058

هنر اسلامي

نقش طاووس مانند بسياري از نقش هاي ديگر، در ايران دوره اسلامي با رويكردهاي مختلفي مورد توجه قرار گرفته است. در دوره صفويه نيز كه از دوره هاي مهم هنر اسلامي محسوب مي شود، نقش طاووس در آثار هنري و از جمله تزيينات بناها مورد استفاده قرار گرفته است كه گاهي به صورت طبيعي و گاهي هم تجريدي بوده است. در اين پژوهش اين موضوع مورد كنكاش قرار گرفت كه بر بخش هاي مختلف بناهاي صفوي موجود در شهرهاي اصفهان، اردبيل، مشهد و شيراز، اين نقش چگونه و با چه ويژگي هايي نمايانده شده است. روش پژوهش حاضر به لحاظ نگرش تاريخي، بنيادي است و به لحاظ بهره گيري از آن ها در هنر گرافيك امروزي كاربردي مي باشد. ماهيت پژوهش نيز توصيفي، تحليلي و جمع آوري داده هاي پژوهش كتابخانه اي و ميداني است. كه با هدف بررسي نقوش طاووس در بناهاي دوره صفويه از وجوه فرم و معنا و رابطه آن ها با محل قرارگيري نقش مذكور در بناهاي اين دوران انجام شده است. همچنين ميزان تاثير نقوش طاووس به كاررفته در بناهاي عهد صفوي، در طراحي نشانه هاي گرافيكي معاصر نيز مدنظر بوده است. نتايج به دست آمده از پژوهش نشان مي دهد كه نقوش طاووس در بناهاي آن دوره تحت تاثير دو مفهوم اساسي يعني بومي و مذهبي شكل گرفته¬است و اين مفاهيم هر يك در وجوه مختلف اين نقش در بنا تاثيرگذار بوده است. همچنين مشخص شد كه نقوش طاووس در بناهاي بررسي شده، از لحاظ فرم به دو شكل طبيعت گرا و نمادين طراحي شده است. نقوش طبيعت گرا در تمامي بناهاي غيرمذهبي و همچنين در فضاهاي بيروني بناهاي مذهبي به كار رفته اند، اما نقش انتزاعي طاووس تنها در بخش هاي ويژه اي از بناها از جمله در زير گنبد و طاق نما به كار رفته است. با اين حال هر دو فرم مذكور به صورت نمادين و با اهداف مشخص به كار رفته است. در زمينه نشانه نيز، در نشانه هاي بررسي شده، مشاهده شد كه تمامي نمونه ها مشابهت زيادي با نمونه هاي دوره صفوي نداشته اند و تنها داراي مشابهت هاي اندكي در طراحي فرم پرنده مذكور بوده اند.

عطارزاده، عبدالكريم

شيرازي ،ماه منير

1397

226ص.: مصور (رنگي)، جدول

A Research on Iconic Design of Peacock Pattern in Embellishments of Safavid Monuments and Its Representation in the Design of Contemporary Graphical Symbols

1/1/1900 12:00:00 AM

Symbolic design , Peacock , Safavid architecture , Contemporary graphic , Symbol

كارشناسي ارشد